วันที่ ๖ มิถุนายน ๒๕๖๙ วัดคุ้งตะเภา มีพิธีเปิดการเรียนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม สำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภา ประจำปีการศึกษา ๒๕๖๙ ณ หอประชุมวัดคุ้งตะเภา โดยในเวลา ๙.๓๐ น. พระครูภาวนากิจจาภิรม วิ. ตำเเหน่งเจ้าสำนักศาสนศึกษา ระดับสูง ประเภทผู้สนับสนุนการศึกษา สายงานอำนวยการ สังกัดสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง จุดเทียนธูปบูชาพระรัตนตรัย และเป็นประธานกล่าวให้โอวาทแก่พระนวกะตำบลคุ้งตะเภา โดยมีพระครูสุจิตพัฒนพิธาน วัดใหม่เจริญธรรม พระครูอินทวีรวงศ์ วัดเกาะเรไร พระครูวิสุทธิรัตนคุณ วัดป่ากล้วย ตำแหน่งครูสอนพระปริยัติธรรมแผนกธรรม สังกัดสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง พระครูธรรมธรเทวปรภาส วชิรญาณเมธี เจ้าหน้าที่การศึกษาพระปริยัติธรรม (จศป.) ตำแหน่งนักวิชาการศาสนา สังกัดศูนย์พระปริยัตินิเทศก์แห่งคณะสงฆ์ และเจ้าอาวาสวัดในเขตตำบลคุ้งตะเภา ทั้ง ๙ วัด นำพระสงฆ์สามเณรเข้าร่วมพิธีเปิด (ปี ๒๕๖๙ มีนักเรียนชั้น นธ.ตรี รูป นธ.โท รูป และ นธ.เอก รูป)
โดยการเรียนการสอนนักธรรม จะมีการเรียนการสอนทุกวันเสาร์อาทิตย์ยกเว้นวันพระและวันโกน เป็นต้นไปจนถึงก่อนสอบนักธรรมชั้นโทและเอก ในสนามหลวง ชั้นตรี สอบวันที่ ๒๐ - ๒๓ ตุลาคม ๒๕๖๙ นักธรรมชั้นโท-เอก สอบวันที่ ๒๖ - ๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๙
--------------------
ประวัติสำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภา
สำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภา ก่อตั้งโดยกลุ่มครูสอนพระปริยัติธรรมในตำบลคุ้งตะเภา ในปี พ.ศ. 2535 โดยดำริของ พระสมุห์สมชาย จีรปุญฺโญ รองเจ้าอาวาสวัดคุ้งตะเภา ในขณะนั้น (ปัจจุบันคือพระครูภาวนากิจจาภิรม วิ. เจ้าอาวาสวัดคุ้งตะเภา) โดยไม่ได้อาศัยงบประมาณสนับสนุนจากส่วนราชการ การดำเนินการในช่วงแรกเป็นไปได้ด้วยดีโดยอาศัยทุนค่าใช้จ่ายต่าง ๆ จากพระสงฆ์ที่เป็นพระอาจารย์สอนธรรมศึกษาเอง โดยในช่วงแรก ๆ อาศัยอาคารหอสวดมนต์วัดคุ้งตะเภาเป็นสถานที่เล่าเรียน แต่ยังไม่มีการจัดการด้านบุคลากรและนักเรียนอย่างเป็นระบบมากนัก
ต่อมาขยายไปสู่การศึกษาแผนกธรรมศึกษาหรือการศึกษาวิชาธรรมของคฤหัสถ์ ได้เริ่มจัดการเรียนการสอนได้ในปี พ.ศ. 2540 อันเป็นช่วงแรก ๆ ที่แม่กองธรรมสนามหลวงเปิดโอกาสให้มีการสอบไล่ธรรมศึกษาสำหรับคฤหัสถ์ในต่างจังหวัดขึ้น โดยในช่วงแรก พระสมุห์สมชาย ได้ดำเนินการประสานงานไปยังโรงเรียนในเขตตำบลคุ้งตะเภาขอนำพระสงฆ์เข้าสอนจริยธรรมและธรรมศึกษาในโรงเรียน ซึ่งการจัดการเรียนการสอนในครั้งนั้นประสบผลสำเร็จไปด้วยดี มีนักเรียนและผู้สนใจสอบไล่ได้ธรรมศึกษาเป็นจำนวนมาก
ต่อมาเจ้าคณะตำบลในขณะนั้นคือ เจ้าอธิการธง ฐิติธมฺโม (อิ่มชม) วัดคุ้งตะเภา (สมณศักดิ์สุดท้ายที่ พระครูประดิษฐ์ธรรมธัช ปัจจุบันมรณภาพแล้ว) ได้เล็งเห็นความสำคัญของการศึกษาธรรมดังกล่าว จึงได้ดำเนินการขอจัดตั้งสำนักศาสนศึกษาประจำตำบลคุ้งตะเภาขึ้นที่วัดคุ้งตะเภา ในนาม สำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภา เนื่องจากวัดคุ้งตะเภา มีพระสงฆ์จำพรรษาจำนวนมากที่สุดเป็นประจำทุกๆ ปี ในช่วงพรรษาจึงมีการเรียนการสอนนักธรรมในรูปแบบพี่สอนน้อง และส่งสอบในสังกัดสำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภาสืบมา
ต่อมามีการเปลี่ยนเจ้าคณะตำบลคุ้งตะเภาในปี พ.ศ. 2543 จึงเกิดการลักลั่นในการบริหารงานสำนักศาสนศึกษาในระยะหนึ่ง แต่วัดคุ้งตะเภาโดยการนำของพระสมุห์สมชาย ก็ได้จัดการสอนธรรมศึกษาเช่นเดิม โดยดำเนินการและออกทุนดำเนินการเองทั้งหมด ซึ่งมีผู้สอบไล่ได้ธรรมศึกษาเป็นจำนวนมากทุกปี
ในปี พ.ศ. 2559 ได้มีการมอบหมายให้วัดคุ้งตะเภา เป็นศูนย์การเรียนการสอนนักธรรมชั้นตรีประจำตำบล ตามนโยบายของคณะสงฆ์จังหวัดอุตรดิตถ์ ที่ให้ตำบลต่าง ๆ จัดสอนนักธรรมชั้นตรีขึ้น ณ วัดศูนย์กลางของตำบล เพื่อเป็นการให้ความรู้พระธรรมวินัยขั้นต้นแก่พระนวกะ และสร้างความสัมพันธ์ในหมู่พระสงฆ์ตำบลนั้น ๆ ซึ่งวัดคุ้งตะเภาได้เป็นศูนย์การเรียนนักธรรมชั้นตรีประจำตำบลของพระสงฆ์จากทุกวัดในเขตตำบลคุ้งตะเภา นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
แม้ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา นโยบายของคณะสงฆ์ได้ปรับเปลี่ยนไปตามแต่ละยุคสมัย เช่น บางพรรษามีการนำพระสงฆ์ไปเรียนนักธรรมเสริมในวัดเจ้าคณะผู้ปกครองระดับอำเภอ ตำบล แต่การเรียนการสอนโดยพระสงฆ์วัดคุ้งตะเภาที่สำเร็จนักธรรมชั้นเอก ก็มีอยู่ตลอดมาด้วยความเสียสละ อุทิศตน โดยไม่ได้รับค่าตอบแทนใดๆ เพื่อประโยชน์การการสร้างศาสนทายาทให้แก่พระพุทธศาสนา
ปัจจุบัน สำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภา ได้รับการรับรองฐานะจากสำนักงานแม่กองธรรมสนามหลวง และเป็นสำนักศาสนศึกษาที่จัดการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกธรรม 1 ใน 5 แห่ง ของอำเภอเมืองอุตรดิตถ์ ตามมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562
12-7-2568 วันเปิดสอนนักธรรม สำนักศาสนศึกษาวัดคุ้ง
6-6-2569 พิธีปฐมนิเทศสำนักศาสนศึกษาวัดคุ้งตะเภา ปีการศึกษา 2569
